Dawka promieniowania jonizującego

Z Encyklopedia Nowoczesnego Survivalu
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Dawka promieniowania jonizującego przyjęta przez organizm jest najlepszym wskaźnikiem niebezpieczeństwa będącego efektem wystawienia na promieniowanie.

Dawkę promieniowania określa się w układzie SI w siwertach [Sv], ale z praktycznego punktu widzenia częściej wykorzystywane są mniejsze jednostki: milisiwerty [mSv] i mikrosiwerty [µSv]. Urządzeniem, które ją mierzy, jest dozymetr. Istotną wartością jest również moc dawki, wyrażana praktycznie w mSv/h lub µSv/h.

Dawniej wykorzystywaną jednostką był rentgen [R], przy czym 1 R = 10 mSv. Na rynku wciąż dostępne są starsze dozymetry (np. wojskowe), które wynik podawały w rentgenach. Moc dawki 3,6 rentgena na godzinę to 36 mSv/h. W takich warunkach po 3 godzinach narażenia na działanie promieniowania osoba otrzyma dawkę przekraczającą 100 mSv, czyli najmniejszą dawkę, jaka wiązać się może ze zwiększonym ryzykiem zachorowania na raka.

Dawki promieniowania z różnych źródeł[edytuj]

Poniższa lista zawiera przykładowe dawki promieniowania oraz ich efekty [1]

  • prześwietlenie przedramienia -- 1 µSv
  • używanie monitora CRT (kineskopowego) przez rok -- 1 µSv
  • godzina lotu samolotem na wysokości przelotowej -- 2,5 µSv
  • prześwietlenie dentystyczne -- 5 µSv
  • średnia dzienna dawka promieniowania tła w Warszawie -- 6 µSv
  • prześwietlenie klatki piersiowej -- 20 µSv
  • lot samolotem rejsowym na trasie Warszawa-Chicago -- 27,4-69,2 µSv [2]
  • roczna dawka wskutek mieszkania w betonowym budynku -- 70 µSv
  • roczna dawka promieniowania emitowanego przez potas zawarty w ludzkim organizmie -- 390 µSv = 0,39 mSv
  • średnia roczna dawka promieniowania dla mieszkańca w Warszawy (od promieniowania tła) -- 0,39 mSv [2]
  • mammogram -- 400 µSv
  • tomografia klatki piersiowej -- 7 mSv
  • najmniejsza roczna dawka promieniowania wiążąca się z wpływem na ryzyko zachorowania na raka -- 100 mSv
  • dawka powodująca objawy choroby popromiennej (jeśli w krótkim czasie, zmienna) -- 400 mSv
  • ciężka choroba popromienna, prawdopodobna śmierć -- 2 000 mSv = 2 Sv
  • dawka, która w większości przypadków powoduje śmierć ofiary -- 4 Sv

Dopuszczalne dawki promieniowania[edytuj]

Poniżej przedstawione są dopuszczalne dawki promieniowania, które może maksymalnie otrzymać jedna osoba, w myśl obowiązujących przepisów.

Przepisy dopuszczają różne wartości dla osób zawodowo narażonych na oddziaływanie promieniowania (większe) i dla ogółu ludności (mniejsze). Dawek tych jednak nie stosuje się w przypadku osób poddawanych działaniu promieniowania jonizującego w celach medycznych[3].

  • roczna dawka graniczna (skuteczna) promieniowania dla ogółu ludności w Polsce -- 1 mSv[4],
  • roczna dawka graniczna (skuteczna) promieniowania dla pracownika zawodowo narażonego na promieniowanie w Polsce -- 20 mSv[4],
  • maksymalna dawka dla osoby uczestniczącej w usuwaniu skutków zdarzenia radiacyjnego, otrzymana w czasie trwania tych działań, z wyjątkiem narażenia wyjątkowego -- 20 mSv[3],
  • maksymalna roczna dawka promieniowania dopuszczalna dla pracownika amerykańskiej elektrowni atomowej -- 50 mSv
  • maksymalna dawka dla osoby uczestniczącej w usuwaniu skutków zdarzenia radiacyjnego, w sytuacji narażenia wyjątkowego wynikającego z działań mających na celu zapobieżenie poważnej utracie zdrowia, uniknięcie dużego napromieniowania znacznej liczby osób albo zapobieżenie katastrofie na większą skalę -- 100 mSv[3] ("należy dołożyć wszelkich starań, żeby osoba nie otrzymała dawki skutecznej przekraczającej 100 mSv"),
  • maksymalna dawka dla osoby uczestniczącej w ratowaniu życia ludzkiego -- 500 mSv[3] ("Osoba uczestnicząca w ratowaniu życia ludzkiego może otrzymać dawkę skuteczną przekraczającą 100 mSv, jednakże należy dołożyć wszelkich starań, żeby nie otrzymała dawki skutecznej przekraczającej 500 mSv").

Źródła[edytuj]

  1. Radiation Dose Chart, infografika w serwisie xkcd.com, dostęp w dn. 20.06.2019 r.
  2. 2,0 2,1 Prezentacja Dawki w podróżach lotniczych dr. inż. Wiesława Gorączko, wygłoszona na XVIII Konferencji Inspektorów Ochrony Radiologicznej Skorzęcin "Ochrona radiologiczna teraz i w przyszłości", dostępna w serwisie sior.pl, dostęp w dn. 20.06.2019 r.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. Prawo atomowe, sejm.gov.pl, dostęp w dn. 20.06.2019 r.
  4. 4,0 4,1 Rozporządzenie rady ministrów z 18.01.2005 r. w sprawie dawek granicznych promieniowania jonizującego, sejm.gov.pl, dostęp w dn. 20.06.2019 r.